Johannesburg se lugbesoedelingsprobleem hou nie by die voordeur op nie

Nuwe navorsing oor voertuigvrystellings en hernieude ondersoek na besoedeling op die Hoëveld plaas die lug wat inwoners van Johannesburg inasem opnuut in die kollig, ook wat gebeur wanneer hulle binnenshuis gaan.

In ’n studie deur die Universiteit van Johannesburg en die TRUE Initiative, gegrond op meer as 250 000 metings van voertuiguitlaatgasse, is bevind dat deeltjiebesoedeling deur voertuie die hoogste in Sentraal- en Suid-Johannesburg was. Die navorsing beraam dat vervoerverwante vrystellings in 2024 tot sowat 500 voortydige sterftes en 200 nuwe gevalle van kinder-asma in die stad bygedra het.

Johannesburg se besoedelingsprentjie word ook beïnvloed deur wat buite die stad self gebeur. In Maart het inwoners regoor Gauteng ’n sterk swaelagtige reuk aangemeld, en die Departement van Bosbou, Visserye en die Omgewing het verhoogde waterstofsulfiedvlakke by moniteringstasies aangeteken. Die departement het gesê die weer destyds het besoedeling van Mpumalanga na Gauteng gedra.

’n Verslag van 7 September deur die Sentrum vir Navorsing oor Energie en Skoon Lug het geraam dat deeltjiemateriaal- en stikstofdioksiedvrystellings uit Sasol se Secunda-bedrywighede tot sowat 1 000 voortydige sterftes per jaar bydra en ’n jaarlikse gesondheidsverwante ekonomiese koste van ongeveer R19 miljard meebring. Sasol het gesê hy hersien die metodologie en kan nie die spesifieke ramings onderskryf nie, en het gewaarsku dat luggehalte oor die Hoëveld deur verskeie industriële, huishoudelike, vervoer- en streeksbronne beïnvloed word.

Meer as net die lug wat ons inasem

Trevor Brewer, direkteur by die verbruikerstegnologiespesialis Solenco, sê die gesprek moenie ophou by die lug wat mense buite inasem nie.

“Mense is geneig om ’n lyn tussen buitelug en binnenshuise lug te trek, maar huise is deel van die omgewing rondom hulle. Waar jy woon, hoe jou huis geventileer word en wat naby gebeur, kan alles die toestande binnenshuis beïnvloed,” sê Brewer.

Plaaslike monitering gee ’n aanduiding van hoe verskillend die lug binne Suid-Afrikaanse huise kan wees. ’n Studie van 2025 in Soweto en Agincourt het duidelike verskille tussen die twee gemeenskappe en tussen seisoene aangeteken. In Soweto het gemiddelde binnenshuise PM2,5-konsentrasies van 50 mikrogram per kubieke meter tydens somermonitering tot 82 in die winter gestyg. Oor al die huishoudings in die studie heen was gemiddelde konsentrasies in die winter twee keer dié van die somer.

Verstaan die probleem

In nog ’n Suid-Afrikaanse studie is bevind dat binnenshuise en buitelug-PM2,5-pieksyfers dikwels op soortgelyke tye voorgekom het, hoewel binnenshuise aktiwiteit blootstelling aansienlik kon verhoog. Met ander woorde, om die deur toe te maak, skei nie noodwendig ’n huishouding van die omliggende besoedeling nie.

Dié nuanse is belangrik, sê Brewer, omdat ’n huishouding naby ’n besige vervoerkorridor ’n ander kombinasie van toestande kan ervaar as ’n huis waar binnenshuise aktiwiteite, soos kosmaak, die gebruik van kaggels, of skoonmaak met produkte wat vlugtige organiese verbindings (VOV’s) bevat, ’n groot bron van deeltjies is.

“Voordat jy enige lugbehandelingstegnologie kies, moet jy ’n idee hê van die probleem wat jy probeer oplos. ’n Lugreiniger kan nie Johannesburg se voertuigvrystellings regstel nie, en huishoudings kan nie ’n industriële besoedelingsprobleem vanuit hul sitkamers oplos nie. Wat hulle wel kan doen, is om noukeuriger aandag te gee aan die gehalte van die omgewing binne hul eie huise.”

Die gesondheidsimplikasies geniet ook meer aandag van die regering. By die Nasionale Prioriteitsgebied-luggehalteberaad in Junie het die Departement van Bosbou, Visserye en die Omgewing erken dat baie gemeenskappe steeds onaanvaarbare besoedelingsvlakke ervaar.

Brewer sê verbruikers moet dieselfde onderskeid tref tussen die begrip van ’n probleem en die aankoop van ’n produk om hul gesondheid te beskerm. ’n Lugreiniger kan help om lugbesoedeling binnenshuis te verminder. Waar aanhoudende oortollige vog en giftige skimmel die probleem is, is vogbeheer met ’n ontvogtiger ’n ander ingryping. Nie een vervang die behoefte om besoedeling by die bron aan te pak nie, maar dit gee inwoners ’n mate van beheer oor hul onmiddellike omgewing tuis.

“Die onlangse Johannesburg-navorsing wys hoe ongelyk blootstelling selfs binne een stad kan wees. Daarom sou ek eerder wou sien dat mense verstaan wat in hul eie huise gebeur as om aan te neem almal het dieselfde oplossing nodig. Die groter luggehalte-uitdaging behoort aan ons almal, maar dit bly die moeite werd om aandag te skenk aan wat jy binne jou eie huis inasem,” sê hy.

Oor Solenco

Solenco is ’n Suid-Afrikaanse leier in lugbehandeling en leefstyltegnologie, en bied unieke oplossings vir sowel huise as ondernemings. Met meer as 20 jaar se ervaring en eksklusiewe regte op vooraanstaande wêreldhandelsmerke soos Meaco, Mill en Hobot, bied Solenco gesonder, doeltreffender en meer verfynde leefruimtes.

Vir die verbruikersmark help Solenco Suid-Afrikaners om makliker asem te haal, beter te leef en stylvol te onthaal – beskikbaar deur betroubare kleinhandelaars soos Yuppiechef, @Home en Hirsch’s.

Sy kommersiële afdeling werk saam met bedrywe soos landbou, farmaseutiese ondernemings en gasvryheid om betroubare, pasgemaakte lugbehandelingsoplossings te bied wat vir Suid-Afrikaanse toestande gebou is.

Met landwye verspreiding, kundige ondersteuning en ’n verbintenis tot volhoubaarheid bemagtig Solenco elke dag slimmer leef- en werkomgewings.

Deur sy vennootskap met Eden Projects en die Community Rhino Conservation Initiative (CRCI), word drie bome vir elke Solenco-webwerfbestelling geplant, terwyl verkope van Kusasa- en Thuza-lugreinigers bewaring en gemeenskapsontwikkeling in Hwange Nasionale Park in Zimbabwe ondersteun.

Kom meer te wete: www.solenco.co.za | Hwange-inisiatief

Die inhoud van die artikel is deur Solenco verskaf